Jak używać kawiarki: parzenie krok po kroku, ilość kawy i dobór pojemności

Żeby zrobić kawę w kawiarce, nalej zimnej wody do dolnego zbiornika do poziomu tuż pod zaworem bezpieczeństwa (małym zaworem na boku zbiornika). Wsyp do lejka, czyli metalowego koszyczka wkładanego do zbiornika, kawę mieloną do kawiarki (na opakowaniu „do kawiarki” albo „moka”) i nie dociskaj jej. Skręć obie części szczelnie, ale bez siłowania się, i postaw kawiarkę na średnim ogniu. Zdejmij ją z ognia, gdy górny zbiornik się wypełni: usłyszysz wtedy bulgotanie. Nie odchodź w tym czasie od kuchenki, instrukcja Bialetti zabrania zostawiania działającej kawiarki bez dozoru. Całość trwa kilka minut, a wcześniej trzeba dobrać tylko grubość mielenia i pojemność samej kawiarki. W naszym dziale kawiarki jest 40 modeli od 79,99 do 559 zł, aluminiowych (na gaz i płytę elektryczną) i stalowych (także na indukcję).

Niżej wyjaśniamy, jak kawiarka działa, rozpisujemy parzenie krok po kroku, podpowiadamy, ile kawy wsypać i jak ją zmielić, jak dobrać rozmiar (napis „3 filiżanki” nie oznacza trzech kubków) i jak dbać o uszczelkę (gumowy pierścień między częściami) i sitko (metalową płytkę z otworkami pod uszczelką).

Jak działa kawiarka?

Kawiarka (moka, makinetka) to trzyczęściowy dzbanek do parzenia kawy na kuchence: dolny zbiornik na wodę z zaworem bezpieczeństwa, lejek z sitkiem na zmieloną kawę i górny zbiornik, do którego spływa gotowy napar. Między częściami siedzi uszczelka z metalową płytką filtrującą. Robi się ją z aluminium albo ze stali nierdzewnej.

Gdy podgrzewasz dolny zbiornik, rośnie w nim ciśnienie pary i powietrza nad wodą. To ono wypycha gorącą wodę rurką lejka w górę, przez warstwę kawy, do górnej części. Nie ma tu pompy ani grzałki, dlatego kawiarka nie potrzebuje prądu i działa na każdej kuchence, do której pasuje jej dno. Zawór bezpieczeństwa wypuszcza parę tylko wtedy, gdy coś idzie nie tak, na przykład gdy kawa jest za drobno zmielona albo ubita.

Kawa z kawiarki jest mocna i gęsta, ale to nie jest espresso w ścisłym sensie. Ekspres ciśnieniowy przepycha wodę pompą: według De'Longhi minimum dla dobrego espresso to 9 barów, a kawiarka korzysta ze słabego ciśnienia pary wodnej. Jeśli wolisz łagodniejszą kawę w dużym kubku, a nie małą mocną czarną, lepiej sprawdzi się french press albo drip z działu zaparzacze do kawy.

Jak zrobić kawę w kawiarce krok po kroku

Kolejność kroków jest taka sama w instrukcjach Bialetti i Pezzetti oraz w polskich poradnikach o parzeniu kawy. Opieramy się na instrukcji obsługi kawiarki Bialetti Moka Induction (jest w niej wersja polska) i instrukcji Pezzetti dołączanej do kawiarek przez polskiego dystrybutora.

1. Nalej zimnej wody do dolnego zbiornika najwyżej do dolnej krawędzi zaworu bezpieczeństwa. Zawór ma zostać nad wodą.
2. Włóż lejek do dolnego zbiornika.
3. Wsyp kawę do lejka bez ubijania. Wyrównaj ją łyżeczką i zetrzyj resztki kawy z krawędzi zbiornika, bo przez nie kawiarka przestaje być szczelna.
4. Skręć górną część z dolną szczelnie, ale bez siłowania się (Bialetti pisze „nie przesadzając”), trzymając za korpus, nie za uchwyt. Uchwyt służy tylko do przenoszenia.
5. Postaw kawiarkę na kuchence i zamknij pokrywkę. Na gazie płomień nie może wychodzić poza dno, na płycie elektrycznej pole grzewcze ma być takie samo jak dno albo mniejsze. Na indukcji ustaw moc średnią, nigdy maksymalną ani funkcję boost.
6. Zdejmij kawiarkę, gdy górny zbiornik wypełni się kawą. Usłyszysz wtedy bulgotanie i syczenie. Nie zostawiaj jej dłużej na ogniu: Bialetti ostrzega, że zbiornik może zmienić kolor, a poradniki zgodnie piszą, że kawa robi się wtedy gorzka.
7. Zamieszaj kawę w górnym zbiorniku i rozlej. Tak zaleca Bialetti. Kawiarkę rozkręcaj dopiero po ostygnięciu.

Pierwsze użycie: umyj nową kawiarkę samą wodą i zrób kilka kaw do wylania. Bialetti każe wylać co najmniej trzy pierwsze i uzasadnia to aromatem, Pezzetti pisze o „kilku”. Drugi powód podajemy niżej, przy aluminium.

Zimna czy ciepła woda?

Producenci (Bialetti, Pezzetti) każą nalewać zimną wodę i to sprawdzona metoda. Część poradników zaleca wodę gorącą. Fizyk Warren D. King opisał w artykule „The physics of a stove-top espresso machine” (American Journal of Physics, 2008), że temperatura parzenia zależy od tego, jak napełnisz kawiarkę, a w jego pomiarach gorętszą kawę dawało podgrzanie wody do około 70°C. Jeśli chcesz spróbować, wlej wodę z czajnika (nie wrzątek), a dolny zbiornik przy skręcaniu trzymaj przez ściereczkę, bo będzie gorący.

Jaka kawa do kawiarki i jak ją zmielić?

Do kawiarki potrzebujesz kawy mielonej średnio: grubiej niż do espresso z ekspresu, drobniej niż do french pressa. Bialetti pisze o kawie „mielonej do Moka”, a nie drobno zmielonej, Pezzetti o kawie „średnio zmielonej”. Za drobno zmielona kawa to według sekcji pytań w instrukcji Bialetti jedna z przyczyn, dla których zadziała zawór bezpieczeństwa, a w poradnikach kawowych powtarza się ostrzeżenie, że daje gorzki napar. Kawy mielonej do ekspresu przelewowego albo ciśnieniowego Bialetti zabrania używać w swoich kawiarkach.

Najlepiej mielić ziarna tuż przed parzeniem. Wtedy grubość ustawisz pod swoją kawiarkę i poprawisz ją, gdy kawa wyjdzie za gorzka (miel grubiej) albo za słaba (miel drobniej). Ręczne i elektryczne młynki z regulacją przemiału znajdziesz w kategorii młynki do kawy. Gotowa kawa mielona też się nada, jeśli na opakowaniu jest oznaczenie „do kawiarki” albo „moka”.

Stopień palenia i gatunek to kwestia smaku. Producenci kawiarek go nie narzucają, a poradniki kawowe polecają zarówno ciemniej, jak i jaśniej palone kawy. Zacznij od kawy, którą lubisz w innych metodach, i koryguj mielenie.

Ile kawy wsypać do kawiarki?

Tyle, żeby wypełnić lejek równo z brzegiem, bez ubijania i bez górki. Lejek jest dopasowany do pojemności kawiarki, więc to on jest miarą: kawiarka na 6 filiżanek ma większy lejek niż kawiarka na 2. Producenci, których instrukcje sprawdziliśmy, nie podają gramów, tylko każą napełnić lejek, i tak też radzimy robić.

Ilość wody wyznacza zawór, więc mniej kawy w lejku daje słabszą kawę, a nie mniejszą porcję. Jeśli czasem chcesz zrobić połowę porcji, wybierz model z sitkiem redukcyjnym. Ma je na przykład kawiarka Gefu Nando 6/300 ml (559 zł): wkładasz redukcję i wsypujesz mniej kawy. Przy codziennym parzeniu dla jednej osoby prościej kupić mniejszą kawiarkę.

Jaką kawiarkę kupić: ile filiżanek naprawdę potrzebujesz?

„Filiżanka” na kawiarce to porcja espresso, nie kubek. Bialetti pisze to wprost i podaje dla swojej klasycznej Moka Express, ile kawy wychodzi z każdego rozmiaru (strona modelu Moka Express na bialetti.com; ilość zależy od mielenia i ilości wody):

Producenci liczą filiżanki różnie, więc porównuj mililitry, jeśli są podane. Gefu podaje je w nazwie: Lucino 3/150 ml i 6/300 ml, Emilio 2/100 ml, 4/200 ml i 6/300 ml. Kawiarkę napełniasz zawsze do zaworu i do pełnego lejka, dlatego kup rozmiar na swoją typową porcję, a nie na zapas.

Jaka kawiarka dla 2 osób?

Dla dwóch osób pijących małe, mocne kawy wystarczy kawiarka na 2–3 filiżanki. Jeśli każde z was dolewa mleka albo pije większą porcję, wybierz 4 filiżanki (u Bialetti ok. 185 ml kawy) albo 6 filiżanek (ok. 250 ml). Wtedy na dwa kubki kawy z mlekiem wystarczy jedno parzenie.

Aluminium czy stal nierdzewna i co z indukcją?

Kawiarka aluminiowa jest lżejsza i w naszej ofercie tańsza (od 79,99 zł), ale działa tylko na gazie, płycie elektrycznej i ceramicznej. Stalowa kosztuje u nas od 119 zł, a ze stalowym dnem działa także na indukcji. Tak to wygląda w modelach, które sprzedajemy:

• Aluminium, bez indukcji: Pezzetti Italexpress, Pentaexpress, Solidexpress i Futurexpress (79,99–239 zł), Valira Vitro 3, 6 i 12 (98–150 zł), Gefu Lucino (135–165 zł).
• Aluminium z dnem na indukcję: Pezzetti Bellexpress na 6 filiżanek (149 zł).
• Stal nierdzewna, indukcja: Pezzetti Steelexpress (119–199 zł), Valira Isabella 4, 6 i 10 (135–279,50 zł), Gefu Emilio (149–249 zł) i Gefu Nando (559 zł).

Klasycznej aluminiowej kawiarki nie postawisz bezpośrednio na indukcji. Bialetti sprzedaje do takich modeli osobną płytkę adapter, ale prościej od razu kupić kawiarkę na indukcję. Na płycie indukcyjnej liczy się też średnica: instrukcja Bialetti każe sprawdzić, czy dno kawiarki pasuje do wymagań płyty, bo zbyt małego dna płyta może nie wykryć. Przy najmniejszych kawiarkach (na 1–2 filiżanki) zajrzyj przed zakupem do instrukcji płyty.

Czy kawa z aluminiowej kawiarki jest bezpieczna?

Tak, przy normalnym użytkowaniu. Niemiecki Federalny Instytut Oceny Ryzyka (BfR) przebadał nowe kawiarki aluminiowe. Jak relacjonuje Stiftung Warentest w omówieniu badania BfR (2015), w dwóch pierwszych parzeniach samą wodą przechodziło do niej więcej aluminium, niż zaleca UE (ponad 5 mg na kilogram). BfR nie widzi powodu, by odradzać kawę z kawiarek. Stiftung Warentest dodaje, żeby nie myć ich w zmywarce, bo zmywarka niszczy warstwę tlenków, która chroni aluminium. Stąd kilka pierwszych parzeń do wylania i mycie samą wodą.

Jak myć kawiarkę i kiedy wymienić uszczelkę?

Kawiarkę myje się po każdym użyciu letnią wodą, bez szorstkich zmywaków. Bialetti nie dopuszcza żadnego detergentu, Pezzetti zakazuje „silnych detergentów”. Przed myciem poczekaj, aż kawiarka ostygnie, wyrzuć fusy z lejka (Bialetti odradza stukanie lejkiem, bo może się odkształcić) i opłucz wszystkie części. Przechowuj ją suchą i rozkręconą, żeby w środku nie zostawała wilgoć.

Zmywarka: kawiarek aluminiowych nie myje się w zmywarce (Bialetti, Pezzetti). Przy stalowych decyduje producent konkretnego modelu: Gefu dopuszcza zmywarkę dla kawiarki Emilio na 4 filiżanki, a Pezzetti dla stalowych Steelexpress już nie. MiiR zaleca mycie ręczne, a lejek i uszczelkę każe myć tylko ręcznie.

Uszczelka i sitko: uszczelka z czasem się zużywa i przestaje trzymać szczelność. Bialetti każe ją wymieniać, gdy jest zużyta, a w każdym razie co najmniej raz w roku. Objaw zużycia to woda albo kawa wyciekająca na łączeniu obu części mimo mocnego skręcenia. Płytkę filtrującą pod uszczelką sprawdzaj co jakiś czas: zatkane otworki przetkasz miękką szczoteczką albo igłą. Części kupuj do swojego modelu. Do Gefu Nando mamy zestaw dwóch uszczelek i filtra za 36,99 zł.

Kamień: co jakiś czas zrób parzenie bez kawy z dwiema łyżeczkami kwasku cytrynowego lub octu w wodzie, wylej roztwór i opłucz kawiarkę. To metoda z instrukcji Bialetti.

Kawiarka syczy, cieknie albo kawa jest gorzka: co sprawdzić

• Para lub woda uchodzi przez zawór bezpieczeństwa: kawa jest za drobno zmielona albo ubita, w zbiorniku jest za dużo wody albo na płycie indukcyjnej ustawiono za dużą moc lub funkcję boost. Tak wylicza instrukcja Bialetti.
• Woda wycieka na łączeniu: kawiarka jest niedokręcona, na krawędzi zostały resztki kawy albo uszczelka jest zużyta.
• Kawa nie leci do góry: sprawdź, czy złożyłeś wszystkie części (lejek, uszczelka z płytką) i czy kawiarka jest szczelna.
• Kawa jest gorzka: kawiarka stała za długo na ogniu po wypełnieniu górnego zbiornika albo przemiał jest za drobny. Zdejmuj ją przy pierwszym bulgotaniu i spróbuj grubszego mielenia.
• Zbiornik zmienił kolor: kawiarka długo stała na ogniu. Według Bialetti nie wpływa to na działanie.

Szerzej o sprzęcie do kawy i herbaty, od czajnika po spieniacz, piszemy w przewodniku akcesoria do kawy i herbaty.

Pytania klientów

Czy w kawiarce można zaparzyć herbatę?

Nie. Instrukcja Bialetti zabrania wsypywania do kawiarki herbaty, kakao, kawy zbożowej i wyciągów z kawy: kawiarka działa tylko z wodą i kawą mieloną do moki. Do herbaty liściastej użyj zaparzacza albo dzbanka z sitkiem.

Czy w kawiarce zrobię espresso?

Zrobisz mocną, gęstą kawę w stylu espresso, ale nie klasyczne espresso. Ekspres ciśnieniowy pracuje pod ciśnieniem co najmniej 9 barów (tak podaje De'Longhi), a kawiarka korzysta ze słabszego ciśnienia pary wodnej. Na bazie kawy z kawiarki zrobisz americano (dolewając gorącej wody) albo kawę z mlekiem.

Ile kawy wsypać do kawiarki?

Tyle, żeby wypełnić lejek równo z brzegiem. Nie dociskaj kawy łyżeczką: ubita kawa utrudnia przepływ wody i według instrukcji Bialetti może uruchomić zawór bezpieczeństwa. Lejek jest dopasowany do pojemności kawiarki, więc nie odmierzaj gramów, tylko wypełniaj go do pełna. Mniejszą porcję zrobisz tylko w kawiarce z sitkiem redukcyjnym (mniejszym wkładem do lejka, dołączanym na przykład do Gefu Nando) albo w mniejszej kawiarce.

Jaka kawiarka dla 2 osób?

Do dwóch małych, mocnych kaw wystarczy kawiarka na 2–3 filiżanki (u Bialetti 90–130 ml kawy). Jeśli pijecie kawę z mlekiem albo większe porcje, wybierz 4 filiżanki (u Bialetti ok. 185 ml kawy) albo 6 filiżanek (ok. 250 ml). „Filiżanka” na kawiarce to porcja espresso, nie kubek.

Czy kawiarkę można myć w zmywarce?

Aluminiowej nie, bo zmywarka usuwa z aluminium warstwę ochronną. Stalową tylko wtedy, gdy pozwala na to producent danego modelu: Gefu dopuszcza zmywarkę dla kawiarki Emilio na 4 filiżanki, a Pezzetti dla Steelexpress nie. W razie wątpliwości myj ręcznie letnią wodą, bez detergentu.

Jak zmielić kawę do kawiarki?

Średnio: grubiej niż do espresso z ekspresu, drobniej niż do french pressa (dzbanka z tłokiem). Jeśli nie masz młynka, kup kawę mieloną z oznaczeniem „do kawiarki” albo „moka”; Bialetti zabrania używać w swoich kawiarkach kawy mielonej do ekspresów przelewowych i ciśnieniowych. Za drobna kawa to według Bialetti jedna z przyczyn, dla których zadziała zawór bezpieczeństwa. Gdy mielisz ziarna sam, rób to tuż przed parzeniem w młynku z regulacją przemiału i poprawiaj grubość po pierwszej próbie.

Kawiarka aluminiowa czy stalowa: którą wybrać?

Na gazie i płycie elektrycznej sprawdzi się każda. Aluminiowa jest lżejsza i tańsza (u nas od 79,99 zł), ale myjesz ją tylko ręcznie. Stalowa kosztuje u nas od 119 zł i zwykle działa też na indukcji (sprawdź oznaczenie w opisie), a niektóre modele, jak Gefu Emilio na 4 filiżanki, można według producenta myć w zmywarce.

Czy kawiarka aluminiowa jest bezpieczna dla zdrowia?

Tak, przy normalnym użytkowaniu. Niemiecki instytut oceny ryzyka BfR nie widzi powodu, by odradzać kawę z kawiarek aluminiowych. W jego badaniu więcej aluminium przechodziło do wody tylko w dwóch pierwszych parzeniach nowej kawiarki, dlatego kilka pierwszych parzeń wylewasz, a kawiarkę myjesz ręcznie, bez zmywarki.

Czy kawiarka aluminiowa nadaje się na indukcję?

Klasyczna aluminiowa nie. Na indukcję potrzebujesz kawiarki stalowej albo aluminiowej z dnem przystosowanym do indukcji, jak Pezzetti Bellexpress, albo dokupowanej osobno płytki adaptera, którą kładzie się na płycie indukcyjnej pod kawiarkę. Sprawdź też, czy płyta wykryje średnicę dna, bo przy najmniejszych kawiarkach bywa z tym problem.

Nie wiesz, którą kawiarkę wybrać do swojej kuchenki? Zadzwoń: (22) 266 83 84 lub napisz: sklep@ostry-sklep.pl. Ostry-Sklep.pl działa w Warszawie od 2010 roku.