Luneta celownicza Leupold Mark 4HD 1-4.5x24 30mm M5C3 SFP Illum. FireDot TMR

Czym Mark 4HD różni się od Mark 5HD i od serii VX

Leupold dzieli optykę celowniczą na dwie rodziny o różnym przeznaczeniu. Seria VX jest lekka, ma proste wieżyczki i siatki nastawione na szybkie użycie w terenie. Seria Mark jest cięższa, ma wieżyczki odkryte i przeznaczona jest do pracy z tabelą poprawek, gdzie strzelec sam wykręca elewację na dystans.

Wewnątrz rodziny Mark różnica między 4HD a 5HD nie polega na jakości szkła. Producent deklaruje ten sam Professional-Grade Optical System w obu liniach i te same wieżyczki zerujące. Rozjeżdżają się trzy rzeczy: krotność zoomu (4:1 w Mark 4HD wobec 5:1 w Mark 5HD), średnica tubusa (30 mm lub 34 mm wobec 35 mm) oraz cena, bo Mark 4HD jest wyraźnie tańszy. Zakres regulacji elewacji pozostaje przy tym porównywalny mimo węższego tubusa.

W praktyce oznacza to prosty podział. Mark 4HD 1-4,5x24 bierzesz wtedy, gdy najważniejszy jest krótki dystans i masa zestawu. Gdy potrzebujesz pierwszej płaszczyzny i realnego zasięgu, sensowniejszy jest Mark 5HD 2-10x30 FFP TMR z tą samą filozofią siatki, ale w pierwszej ogniskowej. Do pracy na 600 m i dalej właściwym punktem wyjścia jest Mark 5HD 3.6-18x44 FFP.

Co realnie daje zakres 1-4,5x

Luneta o dolnym zakresie 1x to inne narzędzie niż luneta zaczynająca się od 2x czy 3x. Przy prawdziwym 1x obraz w lunecie ma tę samą skalę co obraz w drugim oku, więc mózg składa je w jedną scenę. Strzelasz z obojgiem otwartych oczu, zachowujesz orientację w otoczeniu i nie tracisz czasu na szukanie celu w wąskim polu.

Najczęstszy błąd przy tym typie optyki to kupowanie zakresu „na zapas". Klient dobiera 1-8x albo 1-10x, licząc, że kiedyś się przyda, a potem przez cały sezon strzela na 1x i 4x, płacąc masą, długością i ciaśniejszym polem widzenia za powiększenie, którego nie używa. Zanim wybierzesz górną granicę zoomu, warto zdecydować, na jakim dystansie faktycznie strzelasz. Pomaga w tym artykuł o doborze celowników do dyscypliny strzeleckiej.

Wieżyczka M5C3: co oznaczają trzy obroty, ZeroLock i ZeroStop

Oznaczenie M5C3 opisuje konkretny typ wieżyczki elewacji. Litera M z piątką to rodzina wieżyczek milirad, a C3 oznacza trzy pełne obroty pokrętła. Cały zakres 48 mil nie mieści się na jednym obrocie, więc pokrętło ma wskaźnik informujący, na którym obrocie aktualnie jesteś. To rozwiązanie z lunet dalekodystansowych, w kompaktowej lunecie 1-4,5x spotykane rzadko.

ZeroLock to blokada, która unieruchamia pokrętło po ustawieniu zera. Bez niej wieżyczka odkryta potrafi przekręcić się o kilka klików przy wyjmowaniu broni z pokrowca albo przy kontakcie z oporządzeniem, a strzelec dowiaduje się o tym dopiero po pierwszym pudle. ZeroStop działa inaczej: to mechaniczny ogranicznik, który przy kręceniu w dół zatrzymuje pokrętło dokładnie na zerze. Po wykręceniu poprawki na dystans wracasz do zera wyczuciem, bez patrzenia na skalę i bez liczenia klików.

Klik 0,1 mil odpowiada 1 cm na 100 m, co jest wygodne w rachunku pamięciowym. Jeśli jednostki poprawek to dla Ciebie nowy temat, podstawowe pojęcia zebraliśmy w tekście strzelectwo: pojęcia, które należy znać.

Siatka FireDot TMR i druga płaszczyzna ogniskowa

TMR to skrót od Tactical Milling Reticle, czyli siatki z podziałką milirad służącą do mierzenia i wprowadzania poprawek bez dotykania wieżyczek. FireDot oznacza, że podświetlany jest wyłącznie centralny punkt, a nie cała siatka. To rozwiązanie ma konkretną konsekwencję użytkową: w słabym świetle świeci tylko kropka, więc cienkie linie podziałki nie rozjaśniają się i nie zasłaniają celu, a jednocześnie na 1x sama kropka wystarcza do szybkiego strzału.

Druga płaszczyzna ogniskowa oznacza, że siatka nie zmienia rozmiaru przy zmianie powiększenia. Zaleta: na 1x kropka pozostaje wyraźna i duża, przez co luneta zachowuje się jak kolimator. Wada: wartości kątowe podziałek są prawdziwe tylko przy jednym, maksymalnym powiększeniu 4,5x. Jeżeli zmierzysz cel na 3x i policzysz poprawkę z podziałki, wynik będzie błędny. Nawyk jest prosty: mierzysz zawsze na 4,5x.

Mark 4HD 1-4.5x24 na tle innych lunet o małym powiększeniu

Wybór między tymi konstrukcjami rzadko sprowadza się do jakości szkła. Rozstrzygają trzy pytania: czy potrzebujesz pierwszej płaszczyzny, czy wykręcasz poprawki wieżyczką, i czy realnie strzelasz dalej niż 300 m. Jeśli odpowiedź na wszystkie brzmi „nie", tańsza luneta 1-6x zrobi to samo. Jeśli wykręcasz elewację i chcesz blokady zera, właśnie za to płacisz w Mark 4HD.

Dane techniczne

Montaż, zasilanie i pielęgnacja

Jak dobrać pierścienie montażowe

Luneta ma tubus 30 mm, więc potrzebuje pierścieni o tej samej średnicy. Montaże 34 mm i 35 mm z serii Mark nie pasują, mimo że pochodzą od tego samego producenta. Do niskiego montażu na szynie sprawdzają się stalowe pierścienie Leupold PRW2 30 mm. Jeśli zależy Ci na możliwości zdjęcia optyki bez utraty zera, właściwym wyborem są pierścienie szybkozłączne Leupold QRW2 30 mm.

Przy dokręcaniu obowiązuje zasada, o której łatwo zapomnieć: śruby pierścieni dokręca się na krzyż, stopniowo, a nie każdą do końca po kolei. Nierównomierne dokręcenie potrafi wprowadzić naprężenie w tubusie, co objawia się później wędrowaniem punktu trafienia. Zbyt mocny dokręt może uszkodzić tubus, a to nie jest uszkodzenie objęte gwarancją.

Podświetlenie i bateria

Podświetlenie zasila jedno ogniwo CR2032, dostępne w każdym sklepie z elektroniką. Warto trzymać zapasową baterię w kolbie albo w kieszeni pokrowca. Przy dłuższym przechowywaniu broni sensownie jest wykręcić ogniwo z gniazda, bo rozładowana bateria litowa potrafi zostawić osad na stykach. Sama luneta bez podświetlenia działa normalnie, siatka pozostaje w pełni czytelna w świetle dziennym.

Czyszczenie optyki

Soczewek nie przeciera się na sucho. Piasek i kurz na powierzchni zadziałają jak papier ścierny i zostawią mikrorysy w powłokach. Kolejność jest stała: najpierw zdmuchnięcie albo strzepnięcie luźnych zanieczyszczeń pędzelkiem, potem dopiero ściereczka z mikrofibry, w razie potrzeby zwilżona płynem do optyki. Korpus czyścisz wilgotną szmatką, bez rozpuszczalników i bez środków na bazie amoniaku.

Dla kogo jest ta luneta

Mniej trafiony wybór, jeśli strzelasz głównie na dystansach powyżej 300 m i potrzebujesz siatki mierzącej na każdym powiększeniu. W tej sytuacji sensowniejsza jest konstrukcja w pierwszej płaszczyźnie. Jeżeli natomiast szukasz największego zakresu zoomu przy ograniczonym budżecie, lepiej dopasowana będzie Vector Optics Constantine 1-8x24 FFP. Pełną ofertę optyki celowniczej i obserwacyjnej zebraliśmy w dziale optyka.

Jeśli dopiero zawężasz listę modeli, pomocne bywa zestawienie 15 najczęściej wybieranych lunet celowniczych, w którym widać, jak rozkładają się wybory klientów w poszczególnych półkach cenowych.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się wersja M5C3 od M1C3 w tej samej lunecie?

Jednostką poprawek i siatką. M5C3 pracuje w milirad z klikiem 0,1 mil i ma siatkę FireDot TMR, M1C3 pracuje w MOA i ma siatkę HPR-1. Korpus, optyka, powiększenie i wymiary są identyczne. Wybór sprowadza się do tego, w jakich jednostkach liczysz poprawki i jakiego rysunku siatki oczekujesz.

Czy siatka działa bez baterii?

Tak. FireDot podświetla wyłącznie centralny punkt, a sama siatka jest wytrawiona i pozostaje w pełni czytelna bez zasilania. Bateria CR2032 odpowiada tylko za podświetlenie, które ma znaczenie o zmierzchu i w cieniu.

Dlaczego podziałki siatki działają tylko na 4,5x?

Bo siatka leży w drugiej płaszczyźnie ogniskowej i nie skaluje się razem z obrazem. Producent kalibruje wartości podziałek dla jednego powiększenia, tutaj maksymalnego 4,5x. Na niższym zoomie odległość między kreskami odpowiada innej wartości kątowej niż nominalna, więc pomiar byłby zaniżony.

Jaki montaż pasuje do tej lunety?

Każdy przeznaczony na tubus 30 mm, dobrany wysokością do konkretnej broni i wysokości linii oka. Pierścienie 34 mm i 35 mm nie pasują. Przy karabinkach z podniesioną szyną zwykle sprawdza się montaż niski lub średni, przy kolbach bez regulacji policzka częściej potrzebny jest wyższy.

Co dokładnie robi ZeroStop?

To mechaniczny ogranicznik wieżyczki elewacji ustawiany przy zerowaniu. Po jego ustawieniu pokrętło kręcone w dół zatrzymuje się dokładnie na zerze i nie przechodzi niżej. Dzięki temu po wykręceniu poprawki na dystans wracasz do zera bez patrzenia na skalę, samym wyczuciem oporu.

Czy 4,5x wystarczy na 300 metrów?

Do trafienia w cel wielkości sylwetki tak, przy założeniu znanej poprawki i stabilnej postawy. Do kontrolowania pojedynczych przestrzelin i pracy nad skupieniem nie, bo przy tym powiększeniu nie rozdzielisz na tarczy szczegółów rzędu kilku centymetrów. Do takiej pracy właściwsze są lunety zaczynające się od 3x lub 5x z górnym zakresem 15-25x.

Czy ta luneta jest wodoszczelna?

Tak. Leupold deklaruje dla serii Mark 4HD konstrukcję wodoszczelną i odporną na zaparowanie, uzyskaną przez uszczelnienie i wypełnienie tubusa gazem obojętnym. Przy przejściach między temperaturami soczewki nie parują od wewnątrz.

Ile obrotów ma wieżyczka i po co aż tyle w lunecie 1-4,5x?

Trzy obroty, łącznie 48 mil regulacji. W lunecie o niskim powiększeniu tak duży zakres jest nietypowy i wynika z konstrukcji rodziny Mark, w której ten sam mechanizm wieżyczki stosowany jest w modelach dalekodystansowych. Praktyczna korzyść to duży zapas na montaże pochylone i nietypowe konfiguracje broni.