Szybkowar - Szybkie gotowanie w domu

Szybkowar to garnek z pokrywą, która zamyka się szczelnie na uszczelce i zatrzymuje parę w środku: ciśnienie w garnku rośnie, a woda wrze w około 110–120°C zamiast w 100°C, więc mięso, rosół, buraki czy strączki gotują się krócej niż w zwykłym garnku. Rosół z kurczaka jest gotowy w 30 minut według instrukcji szybkowaru Tescoma, a gulasz wołowy w 15–20 minut według instrukcji Zwilling, licząc od chwili, gdy garnek osiągnie ciśnienie i z zaworu zacznie uchodzić para. W naszym sklepie szybkowary na kuchenkę kosztują od 749 do 990,90 zł, a zestaw dwóch garnków 1199 zł. Wszystkie działają na płycie indukcyjnej.

Niżej wyjaśniamy, jak działa szybkowar, jak w nim gotować krok po kroku, ile gotować najpopularniejsze potrawy (tabela z instrukcji dwóch producentów), czego w nim nie robić, jak wybrać model i jak dbać o uszczelkę.

W tekście: jak działa szybkowar · jak gotować krok po kroku · jak wypuścić parę · tabela czasów · czego nie robić · jaki szybkowar wybrać · szybkowar na indukcję · uszczelka i mycie · pytania

Jak działa szybkowar i skąd biorą się 120°C?

Szybkowar gotuje szybciej, bo pod ciśnieniem woda wrze w wyższej temperaturze. W zwykłym garnku para ucieka spod pokrywki i woda nie przekroczy 100°C, choćby palnik pracował na pełnej mocy. W szybkowarze uszczelka i blokada pokrywy zatrzymują parę, ciśnienie w środku rośnie, a razem z nim temperatura wrzenia. Zwilling podaje w instrukcji obsługi szybkowaru Zwilling EcoQuick II dwa stopnie: łagodny I to około 60 kPa (0,6 bara) i 110°C, szybki II to około 100 kPa (1,0 bara) i 120°C. Bar to jednostka ciśnienia, a 1 bar to mniej więcej ciśnienie powietrza wokół nas, więc na drugim stopniu w garnku panuje mniej więcej dwa razy wyższe ciśnienie niż na zewnątrz. Podobną wartość podaje poradnik Penn State Extension o gotowaniu w szybkowarach: przy ciśnieniu 15 funtów na cal kwadratowy (około 1 bara) temperatura w szybkowarze dochodzi do 250°F, czyli około 121°C.

W wyższej temperaturze twarde mięso i suche nasiona miękną szybciej; Zwilling podaje w instrukcji, że szybkowar skraca czas gotowania o około jedną trzecią. Dlatego szybkowar najwięcej daje przy potrawach, które w zwykłych garnkach gotuje się długo: rosołach, gulaszach, golonce, burakach i strączkach.

Z czego składa się szybkowar

• Uszczelka: silikonowy pierścień w pokrywie, który nie wypuszcza pary między garnkiem a pokrywą.
• Regulator ciśnienia (zawór roboczy): pokrętło na pokrywie, którym ustawiasz stopień gotowania. Gdy ciśnienie przekroczy ustawioną wartość, wypuszcza nadmiar pary, a po gotowaniu służy do jej spuszczenia.
• Zawór bezpieczeństwa: w Tescoma ULTIMA drugi zawór na wypadek, gdyby regulator się zatkał; Tescoma każe zdjąć szybkowar z ognia, gdy para zaczyna intensywnie uchodzić właśnie przez niego. W Zwilling EcoQuick II zawór bezpieczeństwa unosi się pod ciśnieniem i blokuje otwieranie, a awaryjnie parę wypuszcza okienko bezpieczeństwa opisane niżej.
• Blokada pokrywy: nie pozwala otworzyć garnka, dopóki w środku jest ciśnienie.
• Wskaźnik ciśnienia: trzpień, który unosi się, gdy garnek pracuje pod ciśnieniem. W EcoQuick II ma dwa zielone pierścienie: widoczny pierwszy oznacza stopień I, drugi stopień II.

Zwilling ma jeszcze okienko bezpieczeństwa w pokrywie: przy zbyt wysokim ciśnieniu uszczelka wysuwa się przez nie i para uchodzi bokiem. Tescoma ULTIMA zamiast dwóch stopni ma cztery ustawienia regulatora IDEALCOOK, opisane symbolami potraw: od 0,15 do 0,85 bara według instrukcji dołączonej do modeli 4,0 i 6,0 l, przy maksymalnym ciśnieniu roboczym 1,05 bara.

Jak gotować w szybkowarze krok po kroku

Gotowanie w szybkowarze sprowadza się do ośmiu kroków, które w tej samej kolejności opisują instrukcje Tescoma ULTIMA i Zwilling EcoQuick II:

1. Sprawdź zawory i uszczelkę. Otwory regulatora mają być czyste, zawór bezpieczeństwa ma się swobodnie ruszać, a uszczelka leżeć równo w pokrywie.
2. Wlej płyn. Bez wody lub bulionu nie powstanie para, a pusty garnek się przegrzeje. Tescoma podaje minimum 250 ml, Zwilling każe napełnić wodą co najmniej 1/3 garnka. Minimalna ilość zależy od modelu, więc sprawdź ją w instrukcji swojego szybkowaru.
3. Włóż jedzenie, ale nie więcej niż do 2/3 pojemności garnka. Potrawy, które się pienią albo pęcznieją (zupy, ryż, kasze, fasola, groch, soczewica), tylko do połowy. Piana może zatkać zawór.
4. Zamknij pokrywę i ustaw stopień gotowania. Pokrywę zakładasz i obracasz do oporu bez użycia siły. Niższy stopień jest do ryb, owoców i delikatnych warzyw, wyższy do mięsa, zup i strączków.
5. Grzej na najwyższej mocy, aż wskaźnik się uniesie, a z regulatora zacznie uchodzić para.
6. Zmniejsz moc i dopiero teraz zacznij liczyć czas. Obaj producenci liczą czas gotowania od chwili, gdy para zaczyna uchodzić z regulatora. Tescoma każe ustawić moc tak, żeby z zaworu uchodziło niewiele pary, a Zwilling tak, żeby przez cały czas był widoczny pierścień wybranego stopnia na wskaźniku.
7. Po upływie czasu zdejmij garnek z kuchenki i zredukuj ciśnienie jednym ze sposobów opisanych niżej.
8. Otwórz pokrywę dopiero, gdy wskaźnik i blokada opadną. Zwilling zaleca przed otwarciem lekko potrząsnąć garnkiem, żeby pęcherze pary nie prysnęły i nie poparzyły.

Warzywa, ziemniaki i rybę możesz ugotować w szybkowarze na parze. Zwilling każe postawić na dnie trójnóg, na nim wkład z otworami i wlać litr wody. Do szybkowarów EcoQuick II pasuje wkład z otworami Zwilling EcoQuick 22 cm (109 zł). Jeśli wolisz parę bez ciśnienia, zajrzyj do działu garnki i wkłady do gotowania na parze, a technikę i czasy dla zwykłego garnka opisaliśmy w poradniku gotowanie na parze: garnek, wkład czy parowar.

Jak wypuścić parę: trzy sposoby i kiedy którego nie używać

Szybkowaru nie otwiera się od razu po zdjęciu z ognia, bo najpierw trzeba obniżyć ciśnienie. Zwilling opisuje trzy sposoby:

• Naturalne stygnięcie: garnek stoi na podstawce, aż ciśnienie samo spadnie, a zawór bezpieczeństwa i wskaźnik opadną. Trwa najdłużej, a potrawa w tym czasie dalej się gotuje, więc Zwilling odradza ten sposób przy mięsie i warzywach, które mają wyjść w punkt.
• Zimna woda: garnek w zlewie, cienki strumień zimnej wody na metalową część pokrywy. Tescoma zabrania wkładania całego szybkowaru do wody i polewania plastikowych uchwytów.
• Szybkie spuszczenie zaworem: przestawiasz regulator na pozycję wypuszczania pary. Para bucha mocno, więc trzymaj dłoń z boku, a twarz z dala od zaworu.

Szybkiego spuszczenia nie używaj przy potrawach, które się pienią: zupach, gulaszach i strączkach. Przy gwałtownym spadku ciśnienia piana może wydostać się przez zawór. W tabeli czasów Zwilling zakazuje go też przy warzywach, ziemniakach, kaszach i ryżu. Tescoma w instrukcji ULTIMA każe po zdjęciu z ognia odczekać chwilę, aż ciśnienie trochę spadnie, i dopiero wtedy przestawić regulator. Instrukcje różnią się w szczegółach, więc przy swoim modelu trzymaj się tej z pudełka.

Ile gotować w szybkowarze? Tabela czasów

Ziemniaki gotują się w szybkowarze 6–9 minut, buraki 15–25 minut, a fasola 10–30 minut, zależnie od producenta. Wszystkie czasy niżej liczysz od chwili, gdy z regulatora zacznie uchodzić para, i pochodzą z instrukcji dwóch szybkowarów, które sprzedajemy. Tam, gdzie producent nie podaje wartości, piszemy to wprost:

Rozrzut między kolumnami nie jest błędem przepisywania. Obaj producenci zaznaczają, że to wartości orientacyjne: Tescoma uzależnia je od ilości i jakości składników, ich temperatury i rodzaju kuchenki, Zwilling od wielkości i świeżości jedzenia. Przy pierwszym gotowaniu nowej potrawy wybierz krótszy czas z podanego zakresu. Niedogotowane mięso czy fasolę dogotujesz w kilka minut, rozgotowanych ziemniaków już nie uratujesz.

Czego nie robić w szybkowarze

• Nie smaż pod ciśnieniem i nie rozgrzewaj w zamkniętym szybkowarze oleju ani tłuszczu. Zakazują tego Tescoma i Zwilling.
• Nie gotuj bez płynu i pilnuj, żeby nie odparował w trakcie: przegrzany garnek może uszkodzić siebie i płytę.
• Nie gotuj pod ciśnieniem z mocnym alkoholem. Zwilling zakazuje go, bo opary alkoholu są łatwopalne.
• Nie wkładaj jedzenia zawiniętego w tkaninę, papier ani plastik (zakaz z instrukcji Tescoma).
• Nie nakłuwaj mięsa ze skórą, np. ozora, dopóki skóra jest napęczniała po gotowaniu. Tescoma ostrzega przed poparzeniem.
• Nie wstawiaj szybkowaru do piekarnika. Tescoma tego zabrania, a BergHOFF podaje, że Vita nie nadaje się do piekarnika.
• Nie otwieraj na siłę. Jeśli pokrywa nie chce się obrócić, w środku wciąż jest ciśnienie.

Szybkowar nie zastąpi też kotła do konserwowania przetworów w słoikach. Amerykańskie centrum domowego przetwórstwa żywności NCHFP pisze w komunikacie o konserwowaniu w szybkowarach, że USDA nie ma zalecanych procesów dla małych szybkowarów. Do sprawdzonych procedur potrzebny jest kocioł ciśnieniowy mieszczący co najmniej cztery słoiki o pojemności około litra, bo mały garnek za szybko się nagrzewa i stygnie, a ten czas wlicza się do obróbki cieplnej. Niedogrzane przetwory z warzyw czy mięsa grożą zatruciem jadem kiełbasianym.

Jaki szybkowar wybrać: pięć rzeczy do sprawdzenia

Przy wyborze szybkowaru najważniejsze są pojemność, liczba stopni ciśnienia, dno pasujące do twojej kuchenki, sposób mycia i dostępność uszczelek. Marka i wygląd pokrywy są na dalszym planie. Tak wypadają modele, które mamy w ofercie:

Pojemność. Liczba na pudełku to objętość całego garnka, a nie ilość jedzenia. Przy zupie, ryżu czy fasoli wypełniasz go najwyżej do połowy, więc w 4 l ugotujesz około 2 l zupy, a w 6 l około 3 l. Mięso z warzywami i płynem zajmie do 2/3, czyli około 2,7 l w garnku 4 l i 4 l w garnku 6 l. Gdy gotujesz rosół na kilka dni albo dla czterech i więcej osób, bierz 6 l. Ten sam rachunek przyda się przy zwykłych naczyniach z działu garnki o pojemności od 4 do 10 litrów.

Regulacja ciśnienia. Dwa stopnie w zupełności wystarczą: łagodny do ryb i warzyw, szybki do mięsa i strączków. Cztery ustawienia ULTIMA z symbolami ryby, drobiu, wieprzowiny i wołowiny podpowiadają, co wybrać, bez zapamiętywania liczb. Przy BergHOFF Vita producent nie podaje ciśnienia ani liczby stopni; strona BergHOFF wymienia regulator otwarcia pokrywy, blokadę pokrywy i zawór nadciśnieniowy.

Mycie. Tescoma i Zwilling zabraniają mycia pokrywy w zmywarce. Tescoma pozwala wstawić do niej sam garnek, Zwilling każe myć garnek, pokrywę i uszczelkę ręcznie, a BergHOFF przy Vita zaleca mycie ręczne. Jeśli zmywarka jest dla ciebie warunkiem, z tej trójki najlepiej wypada ULTIMA.

Uszczelka i części. Uszczelka zużywa się szybciej niż garnek, więc zanim kupisz, sprawdź, czy da się ją dokupić. Tescoma każe używać wyłącznie oryginalnych części Tescoma, Zwilling wymienia uszczelkę wśród części zamiennych w instrukcji. Gwarancja: Tescoma daje 5 lat, BergHOFF na Vita 10 lat.

Na pytanie „na kuchenkę czy elektryczny?” odpowiedź jest prosta: elektryczny szybkowar (multicooker) ma własną grzałkę, programy i stoi na blacie jak czajnik, a szybkowar na kuchenkę to garnek bez elektroniki, który stawiasz na gazie, indukcji czy płycie ceramicznej. Elektrycznych nie sprzedajemy. Które modele klienci wybierają najczęściej, pokazujemy w rankingu najczęściej kupowanych szybkowarów. Inne naczynia tych marek znajdziesz w działach zestawy garnków Tescoma i garnki Zwilling.

Szybkowar na indukcję: na co uważać

Szybkowar działa na indukcji, jeśli ma dno z warstwą stali przyciąganej przez magnes. Wszystkie nasze modele ją mają: Tescoma i Zwilling potwierdzają to w instrukcjach, BergHOFF na stronie Vita. Starszy garnek sprawdzisz magnesem z lodówki: jeśli trzyma się dna, dno jest z materiału, który płyta indukcyjna może nagrzać.

Ważna jest też średnica. Zwilling pisze, że pole grzewcze ma odpowiadać średnicy dna, bo przy niedopasowanym polu płyta może nie zareagować. Tescoma każe dobrać pole równe dnu albo mniejsze, a na gazie pilnować, by płomień nie wychodził poza dno. Szybkowary ULTIMA, EcoQuick II i Vita 6 l mają średnicę około 22 cm, więc pasują do typowego średniego pola. Szum albo buczenie przy wysokiej mocy Zwilling uważa za normalne: to nie usterka płyty ani garnka.

Uszczelka i mycie: jak dbać o szybkowar

Uszczelkę wyjmuj z pokrywy po każdym gotowaniu, myj i susz osobno. Tescoma zaleca dodatkowo lekko natłuścić ją olejem przed włożeniem. Pod uszczelką i w otworach zaworu zbierają się resztki jedzenia, a zatkany zawór Zwilling wymienia wśród przyczyn, przez które mogą zawieść zabezpieczenia.

Kiedy wymienić uszczelkę? Natychmiast, gdy przepuszcza parę, stwardniała, popękała albo straciła elastyczność. Tescoma zaleca w ULTIMA, gdy nie używasz go stale, wymianę co dwa lata. Zwilling każe regularnie wymieniać części eksploatacyjne, w tym uszczelkę, a od razu te przebarwione, pęknięte lub uszkodzone, ale okresu nie podaje. Inni producenci podają podobne wartości: Gerlach raz na rok lub dwa lata, Silit po około 400 gotowaniach, najpóźniej po dwóch latach.

Tescoma zaleca przechowywać szybkowar z pokrywą niezałożoną na garnek. Sól wsypana do zimnej wody osiada na dnie i może zostawić na stali drobne jasne plamki; według Tescomy nie szkodzą one zdrowiu ani działaniu garnka. Białe osady z wody usuniesz octem albo sokiem z cytryny.

Gdy szybkowar nie trzyma ciśnienia, puszcza parę spod pokrywy albo nie chce się otworzyć, przyczyny i rozwiązania opisaliśmy w tekście problemy z szybkowarem i jak je rozwiązać.

Pytania klientów

Jak gotować w szybkowarze?

Wlej płyn (w ULTIMA co najmniej 250 ml) i włóż jedzenie, najwyżej do 2/3 pojemności garnka. Zamknij pokrywę i ustaw regulator, czyli pokrętło na pokrywie: łagodny stopień do ryb i warzyw, szybki do mięsa, zup i strączków. Grzej na najwyższej mocy, aż wskaźnik ciśnienia (trzpień na pokrywie) się uniesie, a z regulatora zacznie uchodzić para. Wtedy zmniejsz moc tak, żeby para uchodziła tylko lekko, i zacznij liczyć czas z tabeli. Po czasie zdejmij garnek z kuchenki, obniż ciśnienie i otwórz pokrywę dopiero, gdy wskaźnik opadnie.

Ile wody wlać do szybkowaru?

Co najmniej tyle, ile podaje instrukcja twojego modelu. W szybkowarze Tescoma ULTIMA minimum to 250 ml. Zwilling EcoQuick II każe nalać wody co najmniej na 1/3 pojemności, czyli w garnku 4 l około 1,3 l. Jedzenie razem z płynem może zająć najwyżej 2/3 pojemności garnka, a zupy, ryż i strączki, które się pienią, najwyżej połowę.

Czy szybkowar jest bezpieczny?

Tak, jeśli zawory i uszczelka są czyste, a ty nie przepełniasz garnka. Na pokrywie są trzy zabezpieczenia. Regulator ciśnienia (pokrętło) wypuszcza nadmiar pary. Drugi zawór albo okienko w pokrywie wypuszcza parę, gdy ciśnienie mimo to rośnie za wysoko. Blokada (zatrzask) nie pozwala obrócić pokrywy, dopóki w środku jest ciśnienie, więc nie próbuj jej forsować. Lekki syk pary z regulatora podczas gotowania jest normalny. Gdy para mocno bucha z drugiego zaworu albo ucieka spod pokrywy, zdejmij garnek z ognia i poczekaj, aż ciśnienie spadnie.

Czy można otworzyć szybkowar w trakcie gotowania?

Nie. Najpierw zdejmij garnek z kuchenki i obniż ciśnienie: poczekaj, aż ostygnie, polej pokrywę cienkim strumieniem zimnej wody albo wypuść parę regulatorem. Przy zupach, rosole i strączkach nie wypuszczaj pary regulatorem, bo pieniąca się potrawa może wydostać się przez zawór; wybierz stygnięcie albo zimną wodę. Pokrywę otwierasz dopiero, gdy wskaźnik ciśnienia i blokada opadną.

Ile gotować ziemniaki w szybkowarze?

Według instrukcji Zwilling EcoQuick II gotowane ziemniaki potrzebują 6–8 minut, a w mundurkach 6–10 minut. Tescoma ULTIMA podaje 7–9 minut dla ziemniaków w plastrach i 10–15 minut w mundurkach (w skórce). Czas liczysz od chwili, gdy z zaworu zacznie uchodzić para. Za pierwszym razem wybierz dolną granicę i sprawdź ziemniaki widelcem; niedogotowane dogotujesz kilka minut.

Ile gotować rosół w szybkowarze?

Około 30 minut: tyle podaje Tescoma ULTIMA dla rosołu z kurczaka. Zwilling EcoQuick II podaje 20–25 minut dla gotowanej kury, przy garnku napełnionym najwyżej do połowy. Po gotowaniu nie wypuszczaj pary regulatorem, bo bulion się pieni: zostaw garnek do ostygnięcia albo polej pokrywę zimną wodą.

Czy szybkowar można myć w zmywarce?

Pokrywę z zaworami i uszczelkę myj zawsze ręcznie; Tescoma i Zwilling zabraniają wkładania pokrywy do zmywarki. Sam garnek zależy od modelu: Tescoma ULTIMA można myć w zmywarce, Zwilling EcoQuick II tylko ręcznie, a BergHOFF przy Vita zaleca mycie ręczne.

Czy szybkowar nadaje się na indukcję?

Jeśli ma dno ze stali przyciąganej przez magnes, tak. Wszystkie szybkowary w naszej ofercie (Tescoma ULTIMA, Zwilling EcoQuick II, BergHOFF Vita) działają na indukcji, a także na gazie i płycie elektrycznej lub ceramicznej. Dobierz pole grzewcze do średnicy dna, w większości naszych modeli około 22 cm.

Masz pytanie o dobór szybkowaru albo uszczelki do swojego modelu? Zadzwoń: (22) 266 83 84 lub napisz: sklep@ostry-sklep.pl. Ostry-Sklep.pl działa w Warszawie od 2010 roku.