Uwielbiasz jeść jajka? To musisz o nich wiedzieć!
2019-07-04 10:26:52
Jajka — wartości odżywcze, typy, jak gotować i jakich akcesoriów używać
Jajko to jeden z najlepszych produktów spożywczych w kuchni — tanie, wszechstronne i pełne wartości odżywczych. Sprawdzamy co w nich jest, jak je przyrządzać i co pomaga zrobić to lepiej.
■ Jajko jako produkt odżywczy — co mówi nauka
Przez lata panował pogląd, że jajka podnoszą cholesterol i należy ograniczać ich spożycie do 2 tygodniowo. Nowsze badania wykazały, że jajka zawierają lecytynę i kwasy Omega-3, które faktycznie rozbijają cząsteczki cholesterolu. Według WHO bezpieczna ilość dla zdrowej osoby dorosłej to do 10 jajek tygodniowo.
Jedno jajko kurze (ok. 55 g) zawiera:
| Składnik | Ilość / efekt |
|---|---|
| Białko pełnowartościowe | ~7 g — zawiera aminokwasy egzogenne, 1 jajko pokrywa ok. 25% dziennego zapotrzebowania dorosłego |
| Witaminy | A, D, E, K oraz cała grupa B (w tym B12 i B2) |
| Minerały | Fosfor, wapń, magnez, żelazo, sód, cynk, potas |
| Beta-karoten i luteina | Ochrona przed UV, wzmacniają wzrok |
| Cholina | Wzmacnia pamięć i układ nerwowy |
| Kalorie | ~75 kcal (jajko ugotowane) |
Większość wartości odżywczych koncentruje się w żółtku. Im krótsza obróbka termiczna, tym więcej składników zachowuje jajko — długie gotowanie sprawia, że część witamin rozpada się, a potrawa staje się cięższa do strawienia.
■ Typy jajek — kurze, przepiórcze, kacze i strusie
Jajka kurze
Najpopularniejsze. Najzdrowsze są od kury zielononóżki — mają nawet 30% mniej cholesterolu niż standardowe. Wszechstronne — do smażenia, gotowania i wypieków.
Jajka przepiórcze
Najmniejsze w sprzedaży. Cenione przez alergików, wysoka zawartość witamin i minerałów w stosunku do wielkości. Dobre do dekoracji i jako przekąska.
Jajka kacze i gęsie
Większe i tłustsze od kurzych — przez to nieco ciężkostrawne. Używane głównie do ciast i sałatek, gdzie tłuszcz poprawia strukturę wypieku. Jeśli pieczesz regularnie, warto mieć odpowiednie formy do pieczenia — ciasta z jajek kaczych wymagają dłuższego pieczenia i lepiej trzymają formę w solidnej blasze.
Jajka strusie
Jedno waży ok. 1,5 kg — odpowiednik jajecznicy dla 10 osób. Nieco mniej cholesterolu niż kurze, więcej witamin. Egzotyczna alternatywa warta spróbowania.
■ Oznaczenia na jajku — co znaczy cyfra na skorupce?
0
Chów ekologiczny Kury na wolnym wybiegu, ekologiczna pasza. Tradycyjny sposób hodowli, często w małych gospodarstwach. Najdroższe jajka.
1
Wolny wybieg Kury mogą poruszać się na świeżym powietrzu, pasza może być ekologiczna lub konwencjonalna.
2
Chów ściółkowy Kury w zamkniętym pomieszczeniu, ale mogą się swobodnie poruszać po ściółce.
3
Chów klatkowy Najtańsze. Wbrew pozorom badania wykazują, że skład odżywczy jaj klatkowych i ekologicznych jest bardzo podobny. Klatki spełniają rygorystyczne normy sanitarne.
■ Jak gotować jajka — czas i technika
Jajka na miękko są najbardziej wartościowe odżywczo — krótka obróbka termiczna zachowuje enzym, lecytynę i większość witamin. Kluczowa sprawa: czas liczymy od momentu zagotowania wody, nie od włożenia jajka. Do gotowania jajek wystarczy mały rondel 1–1,5 l — woda zagotowuje się szybciej niż w dużym garnku, co ułatwia precyzyjne trzymanie czasu.
S 3,5 minuty na miękko
M 4 minuty na miękko
L 5,5 minuty na miękko
Jak zapobiec pękaniu jajek podczas gotowania? Dodaj do wody łyżkę octu lub soku z cytryny — obniżają pH i zmniejszają ryzyko pęknięcia skorupki. Jeszcze skuteczniej działa delikatne nakłucie skorupki na czubku przed gotowaniem — wyrównuje ciśnienie wewnątrz i jajko nie pęka. Zwykła igła daje radę, ale nakłuwacz do jajek Gefu Perfo robi to precyzyjniej i bez ryzyka stłuczenia — jednym naciśnięciem, zawsze w tym samym miejscu.
Akcesoria do jajek — foremki, podstawki, nakłuwacze
Foremki do jajek sadzonych dają idealne, okrągłe sadzone bez rozlewania się po całej patelni. Przydają się też do przygotowania sadzonych w kształcie gwiazdek czy serc — dobry sposób na zachęcenie dzieci do jedzenia. W ofercie znajdziesz foremki silikonowe i stalowe, podstawki do jajka na miękko i nakłuwacze do skorupki.
■ Akcesoria do jajek■ Smażenie — jajecznica i jajka sadzone
Najzdrowsza forma to krótko smażona jajecznica lub sadzone na niewielkiej ilości tłuszczu. Im niższa temperatura smażenia, tym mniej utleniają się tłuszcze zawarte w żółtku i tym miększa jest konsystencja.
Przy smażeniu na patelni stalowej de Buyer lub żeliwnej — kluczowe jest właściwe nagrzanie i odpowiedni tłuszcz. Masło klarowane i oleje o wysokim punkcie dymienia (olej kokosowy, olej ryżowy) nie przypalają się przy kontakcie z białkiem. Zwykłe masło pali się szybko — dobre do niskich temperatur, nie do mocnego smażenia.
Patelnie do jajek — z wgłębieniami i bez
Patelnie ze specjalnymi okrągłymi wgłębieniami utrzymują jajka w idealnym kształcie bez użycia foremek. Patelnia non-stick w rozmiarze 20–24 cm to optymum do 2 jajek — mniejsza powierzchnia = szybsze nagrzewanie i równomierne smażenie.
■ Patelnie do jajekForemki do jajek sadzonych
Metalowe lub silikonowe pierścienie, które kładziesz na patelni — jajko wlewasz do środka i dostajesz idealnie okrągłe sadzone. Przydają się też do burger buns, placuszków czy mini omletów. Wersje z uchwytem ułatwiają zdejmowanie z patelni.
■ Foremki do jajekJeśli smażysz na patelni żeliwnej lub stalowej de Buyer — przeczytaj nasz artykuł jak smażyć jajecznicę i jajka na stalowej patelni, żeby uniknąć przywierania.
■ Jajka dla dzieci — od kiedy i jak podawać?
Pierwsze jajko można podać dziecku około 7. miesiąca życia — najlepiej samo żółtko ugotowane na twardo i rozdrobnione. Białko bywa silnym alergenem i lepiej odczekać do ukończenia roku. Po roku można podawać całe jajko na miękko.
Starszym dzieciom warto podawać jajka w atrakcyjnej formie — foremki do jajek sadzonych w kształcie gwiazdki, serca czy zwierzątka potrafią zmienić stosunek niejadka do śniadania. Do jajka na miękko przyda się też elegancki kieliszek na jajko z łyżeczką — taki jak kieliszek WMF z łyżeczką w kolorze niebieskim — który sam w sobie robi ze śniadania małe wydarzenie. Małe dzieci jedzą oczami równie mocno co smakiem.
Akcesoria do jajek i patelnie w ostry-sklep.pl